Dat blijkt uit het Handels- en Ontwikkelingsrapport van dit jaar UNCTADTijdens de Conferentie van de Verenigde Naties over Handel en Ontwikkeling steeg de mondiale schuld scherp tot 250 biljoen dollar, drie keer het totale mondiale inkomen.

Tien jaar geleden – toen de mondiale financiële crisis uitbrak – bedroeg het tekort 140 biljoen dollar.

“Overmatig vertrouwen op schulden in de huidige wereldeconomie zal voor veel economieën niet goed aflopen”, zegt Richard Kozul-Wright, directeur van de afdeling Globalisering en Ontwikkelingsstrategie van UNCTAD.

Ondanks deze potentieel zorgwekkende indicatoren wordt volgens UNCTAD verwacht dat de mondiale productie eind 2018 onveranderd zal blijven ten opzichte van vorig jaar, op 3,1 procent.

En hoewel de wereldeconomie sinds 2017 over het algemeen ‘hersteld’ is, is de economische groei op regionaal niveau sporadisch geweest, aldus het UNCTAD-rapport.

“De wereldeconomie balanceert op een koord tussen door schulden gevoede groei en financiële instabiliteit”, aldus Kozul-Wright. « Er heeft zeker herstel plaatsgevonden in de Verenigde Staten. De vraag is of dit een economische suikerstorm is, gedreven door belastingverlagingen en militaire uitgaven, of dat er duurzame groei achter zit. We zijn geneigd te denken dat dit het eerste is. »

De senior econoom van UNCTAD merkte op dat de prestaties van de Amerikaanse economie ‘veel beter’ zijn geweest dan die van het grootste deel van Europa, waar de groei over het hele continent ‘vertraagt’, en zei dat Japan ook ‘nogal zwakke prestaties’ had laten zien, wat tot uiting kwam in een aanzienlijk aantal grote opkomende economieën die het risico liepen op een recessie.

De wereldeconomie balanceert op een koord tussen door schulden gevoede groei en financiële instabiliteit. Richard Kozul-Wright, UNCTAD

Volgens het UNCTAD-rapport kunnen grote opkomende economieën die afhankelijk zijn van de export van grondstoffen – Rusland en de vier BRICS-landen: Brazilië, India, China en Zuid-Afrika – enige verbetering verwachten ‘terwijl de prijzen stevig blijven’.

Maar dit is niet het geval voor veel andere ontwikkelingseconomieën waar ‘economische stormwolken’ zich samenpakken, zegt UNCTAD, wijzend op het feit dat hun aandeel in de mondiale schulden is gestegen van 7 procent in 2007 naar 26 procent dit jaar.

Schulden van particulieren en bedrijven zijn de drijvende kracht achter deze stijging van de kredietverlening, maar deze zijn niet gebruikt om in bedrijven te investeren, dus “de groeiende schulden die wereldwijd gezien worden, houden nauw verband met de toenemende ongelijkheid”, aldus Kozul-Wright.

Wat de handelsspanningen betreft, suggereert het UNCTAD-rapport dat elke ernstige escalatie van tariefverhogingen opgelegd door de Verenigde Staten, China en de eurozone de broodnodige investeringen in kwetsbare economieën in gevaar zou kunnen brengen.

Het feit dat grote bedrijven ruim de helft van de export voor hun rekening nemen, houdt ook verband met dalende rendementen in de opkomende landen – met uitzondering van de nieuw geïndustrialiseerde economieën van Azië en China.

“Handel is een spel voor grote bedrijven”, zei Kozul-Wright. “Meer dan 50 procent van de wereldhandel wordt beheerd door 1 procent van de bedrijven. Grote bedrijven zijn een belangrijke bron van ongelijkheid geweest. Het gaat over de groeiende macht van monopolies en geconcentreerde markten.”

Een teken van de vruchtbare groei van China is het groeiende aandeel van de export in de BRICS-landengroep, dat volgens UNCTAD is gestegen van 5% in 1990 naar meer dan 20% in 2016.

Het VN-rapport merkt ook op dat van de ontwikkelingseconomieën alleen die in Oost-Azië in belangrijke mate de thuisbasis zijn van de hoofdkantoren van grote transnationale bedrijven.

Dit heeft ertoe geleid dat Oost-Azië zijn aandeel in de winsten van de tweeduizend grootste multinationals ter wereld heeft zien stijgen van 7 procent in 1995 naar ruim 26 procent in 2015.

“De wereldeconomie staat opnieuw onder druk”, zegt Mukhisa Kituyi, secretaris-generaal van de UNCTAD. “De onmiddellijke druk rond escalerende tarieven en volatiele financiële stromen neemt toe, maar achter deze bedreigingen voor de mondiale stabiliteit schuilt een breder falen – sinds 2008 – om de ongelijkheden en onevenwichtigheden van onze hypergeglobaliseerde wereld aan te pakken. »

Ondanks de waarschijnlijkheid van economische stabiliteit dit jaar waarschuwt het rapport voor een potentiële economische achteruitgang in de nabije toekomst.

Er is een dringende noodzaak voor regeringen om samen te werken om het mondiale beleid te coördineren om het multilaterale handelssysteem beter te beheren, aldus Kozul-Wright van UNCTAD.