De studie, maandag vrijgelatenvoorafgaand aan de G20-bijeenkomsten later deze maand in Johannesburg, Zuid-Afrika, blijkt dat de ongelijke toegang tot huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en werkgelegenheid ervoor zorgt dat miljoenen extra mensen het risico lopen op ziekten.
Het rapport gelanceerd door UNAIDS – de mondiale organisatie die zich inzet voor het beëindigen van AIDS- en HIV-infecties – constateert dat ongelijkheid niet alleen de verspreiding en impact verergert, maar ook het mondiale vermogen ondermijnt om epidemieën te voorkomen en erop te reageren.
De cyclus van ongelijkheid en pandemie doorbreken: bouwen aan echte gezondheidszekerheid in het tijdperk van de mondialisering, roept op tot een fundamentele verandering in wat we bedoelen met ‘gezondheidsveiligheid’.
Vicieuze cirkel
Uit nieuwe gegevens blijkt dat pandemieën de ongelijkheid vergroten, waardoor een cyclus ontstaat die niet alleen zichtbaar is in de nasleep van pandemieën COVID 19maar ook voor AIDS, EbolaGriep, mpox en meer.
De Global Council on Inequality, AIDS and Pandemics – die het onderzoek uitvoerde – wordt mede voorgezeten door Nobelprijswinnaar Joseph E. Stiglitz, voormalig First Lady van Namibië Monica Geingos en eminent epidemioloog professor Sir Michael Marmot en trekt een grimmige conclusie: pandemieën en ongelijkheden zijn opgesloten in een vicieuze cirkel, waarbij ze elkaar voeden op een manier die de mondiale stabiliteit en vooruitgang bedreigt.
“Ongelijkheid is niet onvermijdelijk. Het is een politieke en gevaarlijke keuze die de gezondheid van iedereen bedreigt« , zei mevrouw Geingos. « Leiders kunnen de cyclus van ongelijkheid en pandemie doorbreken door de bewezen beleidsoplossingen in de aanbevelingen van de Raad te implementeren. »
De mondiale ongelijkheid vergroot de risico’s
Uit door de Raad beoordeelde onderzoeken blijkt dat ongelijke toegang tot huisvesting, onderwijs, werkgelegenheid en gezondheidszorg omstandigheden heeft gecreëerd waarin COVID-19, AIDS, Ebola en Mpox zich sneller verspreidden en het hardst getroffen werden.
Zo bleek bijvoorbeeld dat mensen die in informele nederzettingen in Afrikaanse steden woonden een hogere HIV-prevalentie hadden dan mensen die in formele huisvesting woonden. In Engeland werd een overvolle woning in verband gebracht met een hogere sterfte door COVID-19.
In Brazilië hadden mensen zonder basisonderwijs een meerdere malen groter risico om te overlijden aan COVID-19 dan degenen die de basisschool hadden afgemaakt.
In de sloppenwijk Mathare in Nairobi wonen 500.000 mensen, verspreid over vijf vierkante kilometer.
Tussen landen vergroten de mondiale ongelijkheden de gedeelde risico’s. Lage-inkomenslanden hebben herhaaldelijk te maken gehad met belemmeringen bij de toegang tot vaccins, medicijnen en noodfinanciering, waardoor uitbraken ongecontroleerd bleven en de mondiale ontwrichting aanhield.
“Het bewijs is ondubbelzinnig”, zei professor Marmot. “Als we de ongelijkheid terugdringen door middel van fatsoenlijke huisvesting, eerlijk werk, kwaliteitsonderwijs en sociale bescherming, verkleinen we het risico op een pandemie bij de wortel.”
Op weg naar echte gezondheidszorg
UNAIDS-directeur Winnie Byanyima zei dat de bevindingen op een cruciaal moment komen nu de G20 bijeenkomt onder het presidentschap van Zuid-Afrika.
“Dit rapport laat zien waarom leiders dringend de ongelijkheden moeten aanpakken die pandemieën voeden, en het laat hen zien hoe ze dat kunnen doen”, zei mevrouw Byanyima.
Gepensioneerde Xhane Grodani, die met haar man in Tirana, Albanië woont, krijgt haar derde COVID-19-vaccinatie in een kliniek in de hoofdstad.
“Het terugdringen van de ongelijkheid binnen en tussen landen zal iedereen in staat stellen een beter, eerlijker en veiliger leven te leiden”, voegde ze eraan toe.
Het rapport sluit aan bij het Zuid-Afrikaanse thema van de G20 ‘Solidariteit, Gelijkheid, Duurzaamheid’ en benadrukt dat het bereiken van echte gezondheidszorg net zo goed zal afhangen van economische rechtvaardigheid en sociale gelijkheid als van vaccins of laboratoria.
De Global Council definieert vier belangrijke acties om de ‘cyclus van ongelijkheid en pandemie’ te doorbreken:
- Haal financiële barrières weg om ervoor te zorgen dat alle landen de begrotingsruimte hebben om de ongelijkheid aan te pakken.
- Investeer in de sociale determinanten van de gezondheid, zoals huisvesting, voeding, onderwijs en werkgelegenheid, om de kwetsbaarheid voor ziekten te verminderen.
- Zorg voor een eerlijke toegang tot pandemiegerelateerde technologieën door onderzoek en innovatie te behandelen als mondiale publieke goederen en door de regionale productie te bevorderen.
- Versterk de multisectorale, door de gemeenschap geleide reacties door de paraatheid voor pandemieën te integreren in lokale systemen en te zorgen voor een brede deelname van de overheid, het maatschappelijk middenveld en de wetenschap.