Het is een beproefd recept: hard roepen vanaf de zijlijn terwijl een ander de risico’s draagt. Na een ternauwernood overleefde droneaanval aan de Pools-Oekraïense grens eist Boris Johnson dat Europa onmiddellijk 140 miljard euro aan Russische tegoeden confisqueert. De locatie van dat geld? Brussel. De risico’s? Voor België en de Europese Unie. Het is de ultieme erfenis van de Brexit-boosheid: de vruchten plukken van geopolitiek spierballenvertoon, maar de rekening over het Kanaal kieperen terwijl de eigen achtertuin angstvallig buiten schot blijft.

Het scenario was angstaanjagend. Een diplomatieke trein met aan boord onder andere Boris Johnson ontsnapte op het nippertje aan een Russische drone-inslag. Dat Johnson de shock omzet in woede is menselijk en begrijpelijk. Maar de politieke eis die hij er direct aan koppelt, getuigt van een stuitend gebrek aan electorale en financiële verantwoordelijkheid. Op X eiste hij dat het westerse bondgenootschap onmiddellijk de bevroren Russische miljarden inzet voor Oekraïense luchtafweer. “Er staat meer dan 140 miljard euro op een Belgische bankrekening,” foeterde hij.

Dat klopt. Die miljarden staan geparkeerd bij Euroclear in Brussel. En dat is exact de reden waarom Johnson er zo makkelijk over praat. Het is het klassieke principe van: luister naar wat ik zeg, maar kijk vooral niet naar wat ik doe.

Waar is het goede voorbeeld in Londen?

Als Johnson echt zo overtuigd is van deze geopolitieke ramkoers, waarom geeft hij dan zelf niet het goede voorbeeld? Waarom stelt hij niet voor om eerst de tientallen miljarden aan Russische fondsen en oligarchen-activa in de City of London volledig te onteigenen? Londen staat immers al decennia bekend als ‘Londongrad’ vanwege de enorme stromen Russisch kapitaal die er door de banken vloeien.

De Britse politicus weigert dat echter resoluut. Britse beleidsmakers weten zeer goed dat het volledig onteigenen van buitenlandse staatsreserves het internationale vertrouwen in hun eigen financiële centrum kan torpederen. Door de pijlen volledig op Brussel te richten, houdt Johnson de Britse financiële sector angstvallig in de luwte. Het eigen Britse kapitaal blijft beschermd, terwijl Europa de kastanjes uit het vuur mag halen.

Volharden in de Brexit-boosheid

Bovendien loopt het Verenigd Koninkrijk sinds de Brexit zelf geen enkel financieel risico meer. Mocht de confiscatie van het Russische geld bij Euroclear leiden tot miljardenclaims uit Moskou of een crash van de bank, dan hoeft Londen geen cent bij te dragen aan een eventuele reddingsoperatie. De Belgische belastingbetaler en de EU-lidstaten daarentegen? Die draaien op voor de schade.

Het is een houding die pijnlijk herkenbaar is en getuigt van een hardnekkig soort ‘Brexit-boosheid’: het Verenigd Koninkrijk profileert zich graag als de dapperste bondgenoot van Oekraïne en de morele leider van het continent, maar weigert de bijbehorende systemische risico’s te dragen. Johnson gedraagt zich als een stamgast die een peperduur rondje champagne bestelt voor het hele café, om vervolgens vlak voor het afrekenen stiekem via de achterdeur te vertrekken.

Geopolitiek over de rug van Brussel

Natuurlijk moet de druk op Rusland maximaal blijven. En natuurlijk moet Europa Oekraïne steunen, wat het ook doet, onder meer door de interesten van het Euroclear-kapitaal slim af te romen voor defensiesteun. Die methode is weliswaar minder spectaculair dan de retoriek van Johnson, maar houdt tenminste stand voor de rechter en beschermt de Europese economie tegen een financiële meltdown.

Europa doet er goed aan zich niet te laten opjutten door de Britse oud-premier. Boris Johnson mag dan ontsnapt zijn aan een Russische drone, zijn poging om geopolitieke sier te maken over de rug van de Belgische en Europese economie moet resoluut worden afgewezen. Wie een rondje geeft op café moet bereid zijn het gelag te betalen.