Concreet: de debatten COP30 draaien om drie hoofdvragen:
1) Hoe kunnen landen hun klimaatactie opvoeren?
Nu de planeet in recordtempo opwarmt en de klimaatrampen toenemen, domineren het terugdringen van de uitstoot en het aanpassen aan de gevolgen de agenda. Afgevaardigden beoordelen de belangrijkste instrumenten:
• Nationaal bepaalde bijdragen (NDC): Nationale klimaatplannen worden elke vijf jaar geactualiseerd. Tijdens COP30 overwegen landen nieuwe manieren om hun ambities te versterken en de implementatie ervan te versnellen.
• Eliminatie van fossiele brandstoffen: COP28 stemde ermee in om “af te stappen van fossiele brandstoffen”. Tegenwoordig vragen onderhandelaars zich af of er een duidelijkere en meer contextuele routekaart voor deze verandering moet worden opgesteld.
• Nationale aanpassingsplannen (NAP’s): 72 landen hebben plannen ingediend, maar de meeste hebben geen financiering. Een voorstel: drievoudige financiering voor aanpassing tegen 2025.
• Mondiale doelstelling inzake aanpassing: De discussies concentreren zich op ongeveer honderd indicatoren om de voortgang op het gebied van adaptatie over de hele wereld te monitoren.
• Routekaart voor bosfinanciering: Reeds gesteund door 36 regeringen die 45 procent van de mondiale bosbedekking en 65 procent van het bbp vertegenwoordigen. Het doel is om een jaarlijks tekort van 66,8 miljard dollar voor de bescherming en het herstel van tropische bossen weg te werken.
2) Hoe kunnen geld en technologie degenen bereiken die dit het meest nodig hebben?
Politieke beloften alleen zullen de klimaatcrisis niet oplossen: ze vereisen echte middelen. COP30-onderhandelaars onderzoeken manieren om financiën en technologie te ontsluiten:
• Artikel 9.1 van Overeenkomst van Parijs: Ontwikkelde landen moeten ontwikkelingslanden financieel steunen. Afgevaardigden overwegen een actieplan en verantwoordingsinstrumenten.
• Roadmap Baku-Belém om 1,3 biljoen dollar te bereiken: Een voorstel om 1,3 biljoen dollar per jaar te mobiliseren voor ontwikkelingslanden, met vijf aandachtsgebieden en instrumenten voor schuldverlichting ter discussie.
• Fonds voor verliezen en schade: Gemaakt tijdens COP27 en gelanceerd tijdens COP28 om landen te helpen die het zwaarst getroffen zijn door de gevolgen van het klimaat. Het komt op de COP30 ondergefinancierd aan, wat aanleiding geeft tot de roep om meer bijdragen.
• Groen Klimaatfonds: Het is het grootste klimaatfonds ter wereld, maar de laatste aanvullingscyclus vertoonde tekenen van achteruitgang.
• Mondiale milieufaciliteit: Biedt subsidies aan ontwikkelingslanden, maar de huidige financiering wordt als onvoldoende beschouwd.
• Technologie-implementatieprogramma: Streeft ernaar de toegang tot klimaattechnologieën te verbeteren, maar de onderhandelingen blijven verdeeld over financiële en handelsbarrières.
• Unilaterale handelsbeperkende maatregelen: Klimaatgerelateerd handelsbeleid zal waarschijnlijk de ontwikkelingslanden benadelen. Een idee: creëer een platform om de impact ervan te evalueren.
3) Hoe kan klimaatactie rechtvaardig en inclusief zijn?
Zelfs met financiering riskeren grote transities de ongelijkheid te verergeren als kwetsbare gemeenschappen niet worden beschermd. Onderhandelaars werken aan kaders om eerlijkheid te garanderen:
• Werkprogramma voor een rechtvaardige transitie: Bevorder sociale rechtvaardigheid, fatsoenlijk werk en duurzame ontwikkeling. Landen verwachten een praktisch raamwerk dat is afgestemd op de realiteit van werknemers en gemeenschappen.
• Actieplan voor gendergelijkheid: Begeleidt de integratie van genderperspectieven in klimaatactie. Het eerste plan is in 2017 vastgesteld; een bijgewerkte versie wordt verwacht op COP30.
Waarom wat er in Belém gebeurt ertoe doet
De keuzes die in Belém worden gemaakt, zullen bepalend zijn voor de manier waarop de Overeenkomst van Parijs van woorden naar daden gaat, en of de mondiale klimaatdoelstellingen binnen bereik blijven. Achter gesloten deuren is de stemming helder: de tijd dringt en compromissen kunnen niet wachten. Deze beslissingen zullen niet alleen het tempo van de emissiereducties bepalen, maar ook of gerechtigheid zal worden geboden aan de inheemse volkeren, maar ook aan Afrika en de ontwikkelingslanden, die het zwaarst te lijden hebben onder de klimaateffecten, ondanks dat ze het minst bijdragen aan de crisis.
