Sikaiana, dat nog geen twee vierkante kilometer beslaat, is omgeven door de zee en heeft slechts 300 inwoners. Het ligt ook ruim 200 kilometer van het hoofdeiland van de Salomonseilanden.
De meeste huizen liggen op slechts een steenworp afstand van de kust, waar vloed de boomgrens overstroomt en in putten sijpelt, waardoor zoet water schaars wordt.
Toch gaat het leven door met een gevoel van routine. Kinderen lopen op blote voeten naar school, vissers maken hun netten klaar en gezinnen onderhouden hun tuinen zoals ze dat altijd hebben gedaan.
Bij de enige school van het eiland stopt directeur Tuiao Kapule om regenwater op te vangen uit een opslagtank, een kostbare hulpbron op dit geïsoleerde atol waar elke druppel telt.
“Toen ik een kind was, was het leven in Sikaiana niet zo”, zegt hij. “Nu de getijden hoger zijn, is het zoutwaterpeil gestegen en is het moeilijker om voedsel te verbouwen zoals vroeger.”
Hij ziet zijn leerlingen vlakbij spelen, terwijl hun gelach over het schoolplein galmt. “Gezinnen hebben moeite zich aan te passen aan de veranderingen”, zegt hij. “Sommige studenten blijven thuis als er niet genoeg te eten is. »
Terwijl de opkomende getijden het leven op Sikaiana opnieuw vormgeven, maakt regisseur Tuiao Kapule zich zorgen over de toekomst van dit kleine atol.
Later die middag staat Tuiao voor zijn huis met zijn jongste in zijn armen.
‘Sikaiana is mijn thuisland,’ zei hij zachtjes. « Maar als we ooit moeten vertrekken, zal ik gaan. Het leven op dit eiland is niet meer wat het was. »
Haar verhaal weerspiegelt dat van Mary Maike, een gemeenschapsoudste die haar hele leven aan zee heeft gewoond.
“Als het veel regent, kunnen we niet oogsten”, zegt ze. « Onze tuinen zijn afhankelijk van het weer. Als de zon te lang schijnt, drogen de reservoirs op, dus moeten we bronnen vinden, water verzamelen en koken voordat we het kunnen drinken. »
Mary Maike, een inwoner van Sikaiana.
Ze ziet haar kleinkinderen spelen terwijl de oudsten in de buurt rusten; Het eilandleven gaat door zoals altijd.
“Als we moeten verhuizen, is het aan onze leiders om te beslissen”, legt ze uit. « Zelfs als we ermee instemmen om te verhuizen, weten we niet waar we heen zullen gaan. We blijven het liefst in de buurt van de zee, omdat we afhankelijk zijn van de visserij en het verzamelen van schelpen. Het binnenland in trekken zou ons leven erg moeilijk maken. »
Op de Salomonseilanden komen verhalen als die van Tuiao en Mary steeds vaker voor, omdat de stijgende zeespiegel, sterkere stormen en klimaatverandering het dagelijks leven opnieuw vormgeven: tuinen onder water zetten, bronnen vervuilen en kustlijnen eroderen.
Op Sikaiana is de verandering duidelijk: het atol rijst slechts vier meter boven zeeniveau en wordt alleen beschermd door een smalle strook mangroven.
Voor Tuiao, Mary en andere gemeenschappen in het laagland van de Stille Oceaan bestaat er geen hoger gelegen gebied. Zeeweringen zijn te duur en moeilijk te installeren, waardoor herinstallatie de enige haalbare optie is.
Zonsondergang boven Sikaiana, een afgelegen atol op meer dan 200 kilometer van het dichtstbijzijnde hoofdeiland.
Het lot van kleine eilanden die worden bedreigd door klimaatverandering is een van de kwesties waarover gedebatteerd zal worden door afgevaardigden op de Klimaatconferentie van de Verenigde Naties (COP30) dat plaatsvindt in Belém, Brazilië.
Dit is geen nieuwe uitdaging.
In 2022 heeft de regering van de Salomonseilanden, met steun van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), lanceerde de Guidelines for Planned Resettlement – een raamwerk voor het beheren van de hervestiging van gemeenschappen uit risicogebieden als laatste redmiddel.
IOM helpt de regering bij het ontwikkelen van een standaardaanpak voor de geplande verhuizing, waarbij wordt verzekerd dat deze transparant en inclusief is, de waardigheid van de eilandbewoners respecteert en tegelijkertijd hun toekomst op de lange termijn veiligstelt.
Terwijl de zon ondergaat in Sikaiana, beuken de golven zachtjes tegen de kust, een gestaag ritme dat het leven op het eiland al lang bepaalt. Maar onder dit kalme oppervlak schuilt een onzekerheid: hoe lang kan deze manier van leven duren?
Zoals veel gezinnen op de Salomonseilanden hopen Tuiao en Mary dat hun kinderen een veilig huis zullen hebben en een toekomst waar ze met trots aan kunnen bouwen. Of ze nu in Sikaiana blijven of naar elders verhuizen, hun eenheid en kracht ondersteunen hen met waardigheid.
Oorspronkelijk gepubliceerd in The European Times.
