Na tientallen jaren van toezeggingen en jaarlijkse topconferenties van Kioto heeft Sharm el-SheikhDe planeet blijft opwarmen en de druk op regeringen en grote bedrijven om actie te ondernemen – en niet alleen maar te praten – is nog nooit zo groot geweest.
Vasthouden COP30 in Belém, aan de rand van het grootste tropische regenwoud ter wereld, benadrukt het probleem: het Amazonegebied is zowel een cruciale koolstofput als een frontlinie in de strijd tegen ontbossing en klimaatverandering.
De bijeenkomst van dit jaar heeft dan ook tot doel een versnelling hoger te schakelen. Afgevaardigden zullen de nationale klimaatplannen herzien, aandringen op 1,3 biljoen dollar per jaar aan klimaatfinanciering, nieuwe maatregelen nemen om landen te helpen zich aan te passen en een “rechtvaardige transitie” naar schonere economieën te bevorderen.
“Het is tijd om te implementeren”
COP30 werd gepresenteerd als een keerpunt – moment van de waarheid en een test van mondiale solidariteit. De top begint maandag in Belém in een sombere context: wetenschappers zeggen dat de planeet op het punt staat tijdelijk de opwarmingslimiet van 1,5°C te overschrijden die is vastgesteld door de Overeenkomst van Parijs.
Deze overschrijding zou nog steeds van korte duur kunnen zijn, waarschuwen experts, maar alleen als landen snel handelen om hun inspanningen op te voeren om de uitstoot terug te dringen, zich aan te passen aan de gevolgen van het klimaat en financiering te mobiliseren.
Spreken op de top van de VN-leiders Secretaris-generaal António Guterres was direct: « Het is niet langer tijd voor onderhandelingen. Het is tijd voor implementatie, implementatie en implementatie. »
Onder het Braziliaanse voorzitterschap zal COP30 worden gestructureerd rond een actieprogramma met dertig hoofddoelstellingen, elk geleid door een ‘activeringsgroep’ die verantwoordelijk is voor het ontwikkelen van oplossingen.
Deze inspanning is beschreven als muirão – een inheems woord dat ‘collectieve taak’ betekent – weerspiegelt de wens van Brazilië om het inheemse leiderschap en de deelname aan de conferentie en de mondiale strijd tegen klimaatverandering onder de aandacht te brengen.
De regering zegt dat ze wil dat alle sectoren – van inheemse gemeenschappen tot bedrijfsleiders – helpen de klimaatbeloften uit het verleden waar te maken.
Financier de transitie
COP-actieprogramma’s zijn gebaseerd op vrijwillige toezeggingen in plaats van op bindende wetten. Maar de omvang van de noodzakelijke verandering is enorm: tegen 2035 jaarlijks minstens 1,3 biljoen dollar aan klimaatinvesteringen.
Zonder dringende actie waarschuwen wetenschappers dat de mondiale temperaturen tussendoor kunnen stijgen 2,3°C en 2,8°C tegen het einde van de eeuw, waardoor grote gebieden onbewoonbaar zijn geworden als gevolg van overstromingen, extreme hitte en de ineenstorting van ecosystemen.
Centraal in de discussies in Belém zal staan de Verslag over de routekaart van Baku-Belém ter waarde van $ 1,3 biljoenopgesteld door de COP29 en COP30-voorzitterschappen. Het bevat vijf prioriteiten voor het mobiliseren van middelen, waaronder het versterken van zes multilaterale klimaatfondsen, het versterken van de samenwerking bij het belasten van vervuilende activiteiten en het omzetten van staatsschulden in klimaatinvesteringen – een maatregel die ontwikkelingslanden tot 100 miljard dollar zou kunnen opleveren.
Het rapport roept ook op tot het slechten van barrières, zoals clausules in investeringsverdragen die bedrijven in staat stellen overheden aan te klagen vanwege hun klimaatbeleid. Deze geschillen hebben regeringen in 349 gevallen al 83 miljard dollar gekost.
Afgevaardigden komen bijeen voor de Klimaattop in Belém, Brazilië.
Wat staat er nog meer op de COP30-agenda?
Een andere belangrijke doelstelling in Belém is de laatste ronde van nationaal bepaalde bijdragen (CDN) – nationale klimaatplannen die specificeren hoe landen hun emissies willen verminderen. Om de opwarming onder de 1,5°C te houden, moeten de mondiale emissies tegen 2030 met 60% zijn gedaald. De huidige NDC’s zouden slechts een oplossing bieden. 10 procent korting.
Van de 196 partijen bij Overeenkomst van Parijsslechts 64 hadden eind september bijgewerkte CDN’s ingediend. Tijdens voorbereidende onderhandelingen in Duitsland in juni waarschuwden veel landen ervoor dat deze ambitiekloof op COP30 gedicht moet worden.
Van de afgevaardigden wordt ook verwacht dat ze 100 mondiale indicatoren goedkeuren om de voortgang op het gebied van klimaatadaptatie te volgen, waardoor de resultaten meetbaar en vergelijkbaar worden tussen landen.
Tegenwoordig hebben 172 landen minstens één aanpassingsbeleid of -plan, hoewel 36 daarvan verouderd zijn. De nieuwe indicatoren moeten een transparanter en effectiever beleid helpen vormgeven.
Nu de planeet sneller dan ooit opwarmt, is aanpassing nu een centrale pijler van klimaatactie. Maar het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) waarschuwt dat aanpassingsfinanciering wel nodig is vermenigvuldigen met twaalf tegen 2035 om tegemoet te komen aan de behoeften van de ontwikkelingslanden.
COP30 zal ook het werkprogramma voor een rechtvaardige transitie bevorderen, gericht op het garanderen dat klimaatmaatregelen de ongelijkheid niet verergeren. Groepen uit het maatschappelijk middenveld roepen op tot een ‘Belém-actiemechanisme’ om de inspanningen voor een rechtvaardige transitie te coördineren en de toegang tot technologie en financiering voor de meest kwetsbare landen uit te breiden.
Waarom COP’s belangrijk zijn
De Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) – simpelweg bekend als de COP – blijft het leidende mondiale forum voor het aanpakken van de klimaatcrisis. Beslissingen worden genomen bij consensus, wat de samenwerking op het gebied van mitigatie, aanpassing en financiering stimuleert.
Door de jaren heen hebben de COP’s historische afspraken gemaakt. In 2015 stelde de Overeenkomst van Parijs zich ten doel om de mondiale temperatuurstijging ‘ruim onder de 2°C’ te houden en tegelijkertijd te streven naar een temperatuurstijging van 1,5°C.
HEEFT COP28 In Dubai kwamen landen overeen om tegen 2030 “op een eerlijke, ordelijke en rechtvaardige manier” af te zien van fossiele brandstoffen en de capaciteit voor hernieuwbare energie te verdrievoudigen. Vorig jaar in Bakoe COP29 verhoogde de jaarlijkse klimaatfinancieringsdoelstelling voor ontwikkelingslanden van 100 miljard dollar naar 300 miljard dollar, met een routekaart om 1,3 biljoen dollar te bereiken.
Over het geheel genomen heeft het juridische kader dat in de loop van drie decennia onder het UNFCCC is opgebouwd, geholpen een voorspelde temperatuurstijging van 4°C tegen het einde van deze eeuw te voorkomen.
COP30 opent op maandag 10 november en loopt door tot en met vrijdag 21 november.